نویسنده: تحریریه مرکز بینالمللی جراحی افزایش قد ایران
بازبین پزشکی: دکتر نادر مطلبیزاده، متخصص جراحی استخوان و مفاصل
اگر هر دو روش از نظر پزشکی برای یک فرد قابل اجرا باشند، تفاوت اصلی این است: MTN فیکساتور حلقوی و پینهای متعدد LON را ندارد و در پایان مرحله افزایش طول نیز به جراحی دوم برای برداشتن فیکساتور نیاز پیدا نمیکند. LON هزینه پایه پایینتری دارد، ولی بیمار باید در دوره افزایش طول فیکساتور خارجی را تحمل و از محل پینها روزانه مراقبت کند.
این تفاوتهای عینی بهتنهایی ثابت نمیکنند که یک روش برای همه درد کمتر، جوشخوردن سریعتر یا عوارض کمتری دارد. انتخاب درست ابتدا به استخوان هدف و شرایط پزشکی فرد بستگی دارد و سپس عواملی مانند مراقبت روزانه، هزینه و تحمل تجهیزات خارجی وارد تصمیم میشوند.
جدول مقایسه سریع MTN و LON
| معیار | MTN | LON |
|---|---|---|
| ساختار اصلی | میله تلسکوپی داخل استخوان | میله داخل استخوان همراه با فیکساتور خارجی |
| بخش خارجی | یک پیچ تنظیم کوچک که از پوست قابل دسترسی است | فیکساتور خارجی با چند پین یا سیم متصل به استخوان |
| استخوانهای قابل درمان در پروتکل فعلی مرکز | استخوان ران و ساق در بیماران منتخب | استخوان ساق |
| تنظیم افزایش طول | چرخاندن پیچ کوچک طبق برنامه جراح | تنظیم تدریجی فیکساتور خارجی طبق برنامه جراح |
| مداخله پایان مرحله افزایش طول | پیچ تنظیم کوچک در کلینیک برداشته میشود | فیکساتور در یک مداخله بیمارستانی برداشته و میله قفل میشود |
| مراقبت خارجی | پانسمان و مراقبت از یک محل کوچک | مراقبت روزانه از چند محل ورود پین و اجزای فیکساتور |
| اثر روی پوست | یک محل خارجی محدود، علاوه بر برشهای جراحی | برشهای جراحی و جای چند پین |
| تحرک و بازتوانی | راهرفتن محدود و کنترلشده براساس دستور جراح | راهرفتن محدود و کنترلشده براساس دستور جراح |
| نگرانی اختصاصی | مشکلات احتمالی پیچ تنظیم، میله داخلی و محل کوچک خروج پیچ | التهاب یا عفونت محل پین، محدودیت ناشی از فیکساتور و عوارض میله داخلی |
| هزینه پایه در مرکز ما | بالاتر | پایینتر |
| شواهد منتشرشده | اطلاعات فنی و تجربه مرکز؛ مقایسه بالینی مستقیم با LON در دسترس نیست | مطالعات بالینی منتشرشده، عمدتاً در مقایسه با فیکساتور خارجی کلاسیک |
این مقایسه مداخلات لازم تا پایان مرحله افزایش طول را نشان میدهد. خارجکردن میله داخل استخوان در سالهای بعد، اگر جراح آن را لازم بداند، تصمیم جداگانهای است که در هر دو روش مطرح میشود.
سازوکار مشترک و تفاوت اصلی دو روش
در هر دو روش، جراح استخوان را در محل برنامهریزیشده برش میدهد و دو قطعه استخوان با سرعت کنترلشده از یکدیگر فاصله میگیرند. بدن در فاصله ایجادشده استخوان جدید میسازد؛ فرایندی که «استخوانسازی کششی» نام دارد. روشهای افزایش طول میتوانند از فیکساتور خارجی، ابزار داخلی یا ترکیبی از این دو استفاده کنند و همگی به کنترل راستای استخوان، تصویربرداری دورهای و بازتوانی منظم نیاز دارند. انجمن ارتوپدی کودکان آمریکای شمالی اصول این فرایند و عوارض مشترک آن را توضیح داده است.
در پروتکل فعلی مرکز ما، سرعت افزایش طول در هر دو روش بهطور متوسط ۰٫۶ میلیمتر در روز است. این سرعت براساس معاینه، وضعیت عضلات و مفاصل و کیفیت استخوان جدید در رادیوگرافی کاهش یا تنظیم میشود. بنابراین عدد رایج یک میلیمتر در روز که در بعضی منابع دیده میشود، نسخه ثابتی برای همه بیماران نیست.
روش MTN چگونه عمل میکند؟
در روش MTN، یک میله تلسکوپی داخل کانال استخوان قرار میگیرد. پیچ تنظیم کوچکی که مستقیماً به دستگاه متصل است، امکان افزایش تدریجی طول را از بیرون فراهم میکند.
MTN را نباید یک روش کاملاً داخلی دانست؛ زیرا پیچ تنظیم و محل خروج آن در دوره افزایش طول بیرون از بدن قرار دارند و به پانسمان و مراقبت نیاز دارند. تفاوت آن با LON، حذف قاب بزرگ خارجی و پینهای متعدد است. پس از رسیدن به طول برنامهریزیشده، پیچ کوچک در کلینیک خارج میشود و میله برای تثبیت استخوان جدید در بدن باقی میماند.
در روش LON چه اتفاقی میافتد؟
در روش LON، میله داخل استخوان و فیکساتور خارجی همزمان نصب میشوند. افزایش طول با تنظیم فیکساتور انجام میشود و میله داخلی به حفظ راستای استخوان کمک میکند.
پس از پایان افزایش طول، فیکساتور خارجی در یک مداخله دیگر برداشته و میله قفل میشود تا در دوره سفتشدن استخوان جدید، پایداری داخلی ادامه پیدا کند. مزیت این ترکیب نسبت به روش کلاسیک ایلیزاروف، کوتاهترکردن مدت استفاده از فیکساتور خارجی است؛ نه حذف کامل آن.
تفاوتها در تجربه درمان
مراقبت خارجی، جای زخم و زندگی روزمره
MTN بهجای حلقهها، میلهها و چند محل ورود پین، یک پیچ خارجی کوچک دارد. این تفاوت، پانسمان، پوشیدن لباس و قرارگرفتن در تخت را سادهتر میکند و تعداد جای پین را کاهش میدهد. محل پیچ همچنان باید تمیز و خشک نگه داشته شود و هرگونه ترشح یا التهاب آن بررسی شود.
در LON چند پین از پوست و بافت نرم عبور میکنند و به استخوان متصل میشوند. هر محل پین به مراقبت روزانه نیاز دارد. قرمزی محدود اطراف پین همیشه به معنای عفونت عمقی نیست، ولی گسترش قرمزی، افزایش درد، ترشح چرکی، تب یا شلشدن پین باید بدون تأخیر به تیم درمان گزارش شود.
تعداد مداخلات، حرکت و دوره بازتوانی
MTN یک جراحی اصلی برای قرار دادن دستگاه دارد و پیچ خارجی آن در پایان مرحله افزایش طول در کلینیک برداشته میشود. در LON، پس از جراحی اولیه، مداخله بیمارستانی دیگری برای برداشتن فیکساتور و قفلکردن میله لازم است.
این تفاوت به معنای کوتاهبودن دوره درمان MTN نیست. ساخت استخوان جدید، حفظ حرکت مفاصل و بازگشت قدرت عضلات در هر دو روش زمان میبرد. فیزیوتراپی، تمرینهای کششی و رادیوگرافیهای منظم بخش اصلی درماناند.
در پروتکل مرکز، راهرفتن محدود با واکر و زیر نظر تیم درمان از مراحل ابتدایی آغاز میشود. این عبارت به معنای تحمل وزن آزاد یا بازگشت سریع به فعالیت عادی نیست. مقدار وزن مجاز و زمان کنارگذاشتن واکر براساس استحکام دستگاه، رادیوگرافی و کنترل عضلات و مفاصل تعیین میشود.
وجود فیکساتور بزرگ میتواند خوابیدن، لباسپوشیدن و جابهجایی روزمره را در LON دشوارتر کند. در مقابل، نبود این قاب در MTN بهتنهایی مدرکی برای درد کمتر یا جوشخوردن سریعتر استخوان نیست. شدت درد به محل جراحی، وضعیت بافت نرم، میزان کشش، دامنه حرکت مفاصل و پاسخ فردی بستگی دارد.
خطرها و هزینه
خطرهایی مانند تأخیر در ساخت استخوان، انحراف، محدودیت حرکتی مفصل، کشیدگی عصب و عضله، لخته خون، عفونت جراحی و مشکلات وسیله در هر دو روش مطرحاند. تفاوت اصلی در الگوی خطرهای وابسته به تجهیزات است.
در LON، تعدد محلهای ورود پین احتمال التهاب یا عفونت مسیر پین را به یک نگرانی مشخص تبدیل میکند. در MTN این مسیرهای متعدد وجود ندارند، ولی محل پیچ کوچک خارجی، میله داخل استخوان و سازوکار تلسکوپی همچنان باید از نظر عفونت و مشکل مکانیکی پایش شوند. جزئیات این موارد در صفحه عوارض احتمالی جراحی افزایش قد توضیح داده شده است.
هزینه پایه LON در مرکز ما از MTN پایینتر است. مبلغ نهایی به استخوان هدف، روش، خدمات درمانی و شرایط پرونده وابسته است؛ به همین دلیل ارقام بهروز در صفحه هزینه جراحی افزایش قد درج میشوند.
شواهد پزشکی درباره MTN و LON چه میگویند؟
در منابع پزشکی بررسیشده برای این مقاله، پژوهشی که MTN و LON را در دو گروه همسان و بهصورت مستقیم مقایسه کرده باشد در دسترس نیست. بنابراین نمیتوان براساس شواهد فعلی یکی را از نظر درد، سرعت جوشخوردن یا مجموع عوارض، برنده قطعی دانست.
پژوهشهای LON بیشتر این روش را با افزایش طول به کمک فیکساتور خارجی کلاسیک مقایسه کردهاند. یک مرور نظاممند و فراتحلیل نشان داد روشهای ترکیبی مانند LON مدت استفاده از فیکساتور را نسبت به روش کلاسیک کاهش میدهند؛ در عین حال، عفونت عمقی همچنان از نگرانیهای این روشهاست. این یافته مقایسه LON با MTN محسوب نمیشود. Sheridan و همکاران، ۲۰۲۰
در مطالعه منتشرشده دکتر مطلبیزاده و همکاران درباره ۱۴۳ بیمار تحت افزایش طول دوطرفه ساق با LON، متوسط زمان استفاده از فیکساتور ۹۳٫۷ روز بود و عفونت مسیر پین در ۴۵٫۷ درصد بیماران ثبت شد؛ عفونت عمقی در این گروه گزارش نشد. جراحیهای این مطالعه بین سالهای ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۰ انجام شدهاند و گروه مقایسه MTN نداشته است؛ بنابراین این اعداد تجربه یک گروه تاریخی را نشان میدهند و نرخ عوارض پروتکل فعلی مرکز نیستند. متن مقاله علمی و مرور فارسی مطالعه ۱۴۳ بیمار در دسترساند.
MTN یک طراحی متفاوت و ثبتشده برای افزایش طول دستی از طریق میله تلسکوپی و پیچ تنظیم کوچک است. طراحی فنی و ثبت اختراع، نحوه عملکرد دستگاه و مالکیت نوآوری را مشخص میکنند؛ ارزیابی برتری بالینی آن در برابر LON به پژوهش مقایسهای انسانی نیاز دارد.
مرور نظاممند سال ۲۰۲۵ درباره روشهای زیبایی افزایش طول اندام نیز نشان داد که بخش بزرگی از شواهد این حوزه از مجموعه موارد و مطالعات گذشتهنگر با روشها و تعریفهای متفاوت تشکیل شده است. به همین دلیل، نتیجههای یک دستگاه یا یک مرکز را نباید بدون بررسی به همه روشها تعمیم داد. Giorgino و همکاران، ۲۰۲۵
کدام روش برای چه فردی مناسبتر است؟
اگر استخوان ران برای افزایش طول انتخاب شده باشد، در پروتکل فعلی مرکز ما MTN گزینه قابل بررسی میان این دو روش است؛ LON در مرکز برای افزایش طول ساق به کار میرود. در ساق، اگر هر دو روش از نظر فنی قابل اجرا باشند، تصمیم عملی بیشتر به این تفاوتها وابسته میشود:
- MTN برای فردی قابل بررسی است که کاهش حجم تجهیزات خارجی، مراقبت از یک محل محدود و نداشتن مداخله بیمارستانی در پایان افزایش طول برای او اولویت دارد و هزینه بالاتر روش را پذیرفته است.
- LON برای فردی قابل بررسی است که از نظر پزشکی شرایط مناسب دارد، هزینه پایه پایینتر برایش اهمیت دارد و توان مراقبت منظم از چند محل پین و زندگی با فیکساتور را در دوره افزایش طول دارد.
این معیارها پس از تأیید امکان فنی روش معنا پیدا میکنند؛ ترجیح شخصی نمیتواند محدودیتهای استخوان، مفصل یا بافت نرم را کنار بزند.
دیدگاه دکتر مطلبیزاده
در تصمیمگیری ارتوپدی، پرسش نخست این نیست که کدام دستگاه راحتتر به نظر میرسد؛ ابتدا باید مشخص شود کدام روش برای استخوان هدف، قابلکنترل و از نظر فنی مناسب است. رادیوگرافی ایستاده، طول و قطر کانال داخل استخوان، کیفیت و راستای استخوان، دامنه حرکت زانو و مچ، انعطاف بافت نرم و سابقه شکستگی، جراحی یا عفونت در این ارزیابی نقش دارند.
هدف افزایش طول نیز باید با ظرفیت استخوان، عصب، عضله و مفصل سازگار باشد. پس از بررسی این عوامل، تعداد محلهای خارجی، توان انجام فیزیوتراپی و پانسمان، حمایت خانواده، امکان مراجعه منظم و بودجه بیمار برای انتخاب میان روشهای قابل اجرا سنجیده میشوند.
روشهای مورد استفاده فعلی در مرکز ما
در حال حاضر، مرکز ما براساس شرایط بیمار از روشهای MTN، LON و LATN برای جراحی افزایش قد استفاده میکند. LATN در بعضی شرایط فنی، از جمله زمانی که قرار دادن میله مناسب از ابتدای درمان امکانپذیر نیست، بررسی میشود.
دکتر نادر مطلبیزاده سابقه انجام جراحی افزایش قد با روش ایلیزاروف را دارند، ولی مرکز اکنون ایلیزاروف را برای افزایش قد به کار نمیبرد. استفاده فعلی این روش در مرکز به بلندکردن بازو و اصلاح انحراف پا در موارد منتخب محدود است.
ارزیابی اولیه برای انتخاب روش
انتخاب میان MTN و LON با یک جدول نهایی نمیشود. برای ارزیابی اولیه، سن، قد فعلی، هدف افزایش طول، سابقه بیماری و جراحی، داروهای مصرفی و تصاویر یا رادیوگرافیهای موجود بررسی میشوند. پس از آن، معاینه و تصویربرداری مشخص میکنند که کدام استخوان و کدام روش برای پرونده قابل بررسی است.
برای آشنایی با مراحل ارزیابی، شرایط متقاضیان و ارسال درخواست میتوانید به صفحه جراحی افزایش قد در مرکز ما مراجعه کنید. نتیجه ارزیابی ممکن است MTN، LON، LATN یا مناسبنبودن جراحی در شرایط فعلی باشد؛ معیار نهایی، تناسب روش با استخوان و توانایی طیکردن ایمن دوره درمان است.
منابع
منابع پزشکی
- Pediatric Orthopaedic Society of North America. Limb Lengthening Techniques
- Motallebi Zadeh N, et al. Bilateral tibial lengthening over the nail: our experience of 143 cases. Archives of Orthopaedic and Trauma Surgery. 2014.
- Sheridan GA, et al. Integrated Limb Lengthening Is Superior to Classical Limb Lengthening: A Systematic Review and Meta-analysis of the Literature. 2020.
- Giorgino R, et al. Aesthetic lower limb lengthening techniques: a systematic review of efficacy, complications, and patient satisfaction. 2025.