روش MTN با استفاده از یک نیل تلسکوپی داخل استخوان و بخش تنظیمی کوچک خارج از پوست (پیچ)، طول استخوان ساق یا ران را بهتدریج افزایش میدهد. در این روش فریم خارجی بزرگ وجود ندارد، ولی MTN کاملاً داخلی نیست و همچنان به تنظیم دقیق، مراقبت از محل خروج پیچ بخش تنظیمی، فیزیوتراپی و تصویربرداری منظم نیاز دارد.
مزیت عینی MTN نسبت به روشهایی که در مرحله طولدهی فیکساتور خارجی دارند، محدودترشدن اجزای بیرونی دستگاه است. براساس فرایند مرکز، بخش تنظیمی پس از پایان طولدهی در مطب برداشته میشود و برای برداشتن آن به جراحی بیمارستانی نیاز نیست.
- روش MTN چیست و چگونه کار میکند؟
- میزان افزایش قد با MTN چقدر است؟
- مراحل جراحی و طولدهی با MTN
- چه کسی برای روش MTN بررسی میشود؟
- تفاوت MTN با LON، LATN و نیل کاملاً داخلی
- مزیتها و محدودیتهای روش MTN
- فیزیوتراپی بخشی از درمان است
- عوارض MTN و علائم نیازمند اقدام فوری
- شواهد علمی و آرشیو مرکز چه چیزی را نشان میدهند؟
- هزینه MTN و مسیر ارزیابی
- منابع
روش MTN چیست و چگونه کار میکند؟
MTN مخفف Manual Telescopic Nail یا «نیل تلسکوپی دستی» است. جراح پس از ایجاد برش کنترلشده در استخوان ــ استئوتومی ــ نیل را در کانال داخلی استخوان قرار میدهد و دو بخش آن را به قطعات استخوان متصل میکند.
پیچ کوچک بخش تنظیمی دستگاه از پوست خارج میشود. بیمار پس از آموزش، آن را فقط طبق برنامه تعیینشده تیم درمان میچرخاند. این حرکت، سازوکار داخلی نیل را فعال و فاصله میان دو قطعه استخوان را بهاندازهای بسیار کم افزایش میدهد. بدن در فضای ایجادشده بافت تازه میسازد؛ این فرایند «دیسترکشن استئوژنز» نام دارد.
آیا MTN یک روش کاملاً داخلی است؟
خیر. قسمت اصلی دستگاه داخل استخوان قرار دارد، اما یک بخش تنظیمی کوچک از پوست خارج میشود. بنابراین توصیف دقیق MTN، «نیل داخلاستخوانی با بخش پیچ تنظیمی خارجی محدود» است.
این تفاوت برای مقایسه روشها مهم است:
- MTN فریم خارجی بزرگ و پینهای متعدد LON یا LATN را ندارد.
- برخلاف نیلهای مغناطیسی کاملاً داخلی، تنظیم MTN از طریق بخش مکانیکی بیرونی انجام میشود.
- محل خروج این بخش همچنان زخم محسوب میشود و به مراقبت و پایش عفونت نیاز دارد.
انتشار درخواست پتنت چه چیزی را نشان میدهد؟
مشخصات فنی این دستگاه در درخواست بینالمللی WO2024127096A1 با عنوان Bone Lengthening Device منتشر شده است. این سند، ساختمان نیل تلسکوپی، سازوکار چرخدنده و نحوه انتقال حرکت دستی به میله داخلی را شرح میدهد.
برای مطالعه بیشتر میتوانید به مستندات ثبت اختراع در پایگاه WIPO (سازمان جهانی مالکیت فکری) مراجعه کنید:
PCT/WO2024/127096 – BONE LENGTHENING DEVICE
مشاهده جزئیات پتنت در سایت WIPO
به زبان ساده، این پتنت نشان میدهد که سیستم MTN چگونه به صورت تلسکوپی در داخل استخوان باز و بسته میشود و چطور میتوان با حرکات بسیار کوچک روزانه، استخوان را بهآرامی بلندتر کرد، بدون اینکه نیاز به فیکساتور خارجی باشد.
میزان افزایش قد با MTN چقدر است؟
مقدار افزایش باید براساس استخوان هدف، تناسب اندام، دامنه حرکت مفاصل و واکنش استخوان و بافت نرم تعیین شود. برنامه فعلی مرکز چنین است:
| ناحیه جراحی | برنامه فعلی مرکز | شرط ادامه |
|---|---|---|
| ساق هر دو پا | حداکثر ۶٫۲۵ سانتیمتر | مرکز بیش از این مقدار را در یک جراحی ساق برنامهریزی نمیکند |
| ران هر دو پا | ۶ سانتیمتر هدف پایه | حداکثر یک سانتیمتر دیگر فقط در صورت مناسببودن استخوانسازی، مفاصل، عضلات، بافت نرم و وضعیت عصبی بررسی میشود |
بنابراین هفت سانتیمتر افزایش ران یک نتیجه قطعی از پیش تعیینشده نیست. احتمال ادامه از شش به هفت سانتیمتر در طول درمان و براساس معاینه و رادیوگرافی مشخص میشود.
در پروتکل فعلی مرکز، سرعت معمول طولدهی حدود ۰٫۶ میلیمتر در روز است. بیمار نباید تعداد یا مقدار تنظیمها را براساس احساس شخصی، درد کمتر یا پیشنهاد افراد دیگر تغییر دهد. کاهش سرعت یا توقف موقت میتواند بخشی از تصمیم درمانی برای حفاظت از استخوان، مفصل، بافت نرم یا عصب باشد.
مراحل جراحی و طولدهی با MTN
ارزیابی پیش از عمل
بررسی اولیه شامل سن، قد فعلی، قد هدف، سابقه بیماری یا جراحی پا و تصاویر ایستاده اندامهاست. تأیید نهایی به معاینه، رادیوگرافی و آزمایشهای لازم وابسته است.
پیش از انتخاب MTN باید مشخص شود که شکل و ابعاد استخوان برای قرارگیری نیل مناسب است، محور پا نیاز به اصلاح دارد یا نه و طولدهی روی ساق یا ران منطقیتر است. توضیح شرایط عمومی پذیرش در صفحه جراحی افزایش قد آمده است.
جراحی و شروع حرکت کنترلشده
براساس پروتکل منتشرشده مرکز، جراحی معمولاً حدود سه ساعت طول میکشد و بیمار در صورت مناسببودن وضعیت عمومی، پس از دو تا سه روز از بیمارستان مرخص میشود. حرکت با واکر از روز بعد و تنها با تأیید تیم درمان آغاز میشود.
توانایی راهرفتن با واکر به معنی مجازبودن تحمل وزن کامل نیست. مقدار وزنگذاری و زمان تغییر وسیله کمکی باید با وضعیت تثبیت، رادیوگرافی و قدرت عضلات هماهنگ شود.
آغاز طولدهی
پس از دوره استراحت اولیه حدود هفتروزه و در صورت مناسببودن زخم و معاینه، طولدهی شروع میشود. با سرعت حدود ۰٫۶ میلیمتر در روز، رسیدن به حدود شش سانتیمتر نزدیک چهار ماه زمان میبرد. توقف یا کاهش سرعت میتواند این دوره را طولانیتر کند.
در مرکز ما، رادیوگرافی معمولاً هر دو هفته یکبار انجام میشود. هدف فقط اندازهگیری فاصله نیست؛ پزشک کیفیت تشکیل استخوان تازه، راستای اندام و وضعیت ابزار را همراه با دامنه حرکت مفصل و علائم عصبی بررسی میکند.
تثبیت و بازتوانی
پس از رسیدن به طول تأییدشده، تنظیم دستگاه متوقف میشود، ولی استخوان تازه هنوز برای معدنی و مقاومشدن به زمان نیاز دارد. فیزیوتراپی، تصویربرداری و محدودیت وزنگذاری در این مرحله ادامه پیدا میکنند.
مسیر کامل درمان و بازیابی عملکرد معمولاً نزدیک یک سال است. در پروتکل مرکز، استفاده از واکر ممکن است تا حدود هشت ماه ادامه داشته باشد و سپس وسیله کمکی تغییر کند. در ارزیابی دکتر مطلبیزاده، زمان عبور از واکر به عصا یا راهرفتن مستقل با رادیوگرافی و وضعیت مفاصل و عضلات تعیین میشود، نه فقط با گذشت تعداد مشخصی ماه.
جزئیات این مسیر در صفحه فرایند جراحی افزایش قد توضیح داده شده است.
چه کسی برای روش MTN بررسی میشود؟
قرارگرفتن در محدوده سن یا قد اولیه برای انتخاب MTN کافی نیست. در ارزیابی دکتر مطلبیزاده، عوامل زیر مستقیماً بر تصمیم اثر دارند:
- بستهبودن صفحات رشد در جراحی زیبایی بزرگسالان؛
- شکل، قطر و کانال داخلی استخوان هدف؛
- محور مکانیکی پا و وجود زانوی پرانتزی، ضربدری یا بدشکلی استخوان؛
- کیفیت استخوان و سابقه شکستگی، عفونت یا جراحی قبلی؛
- دامنه حرکت مچ، زانو و مفصل ران؛
- وضعیت عضلات، تاندونها، اعصاب و عروق؛
- بیماریهای زمینهای و توان تحمل جراحی و بیهوشی؛
- آمادگی برای فیزیوتراپی منظم، استفاده طولانی از وسیله کمکی و پیگیری تصویربرداری؛
- واقعبینانهبودن هدف و انتظار فرد از نتیجه.
وجود عفونت فعال، بیماری کنترلنشده، کیفیت نامناسب استخوان، محدودیت شدید مفصل، مصرف نیکوتین یا ناتوانی در ادامه بازتوانی میتواند جراحی را به تعویق بیندازد یا مانع انتخاب این روش شود.
تفاوت MTN با LON، LATN و نیل کاملاً داخلی
| روش | ابزار در مرحله طولدهی | نکته تصمیمساز |
|---|---|---|
| MTN | نیل تلسکوپی داخل استخوان و بخش تنظیمی کوچک خارجی | فریم بزرگ ندارد؛ تنظیم دستی و مراقبت از محل خروج بخش خارجی لازم است |
| LON | نیل داخلی همراه با فیکساتور خارجی | فریم و پینها تا پایان طولدهی باقی میمانند و برداشتن فیکساتور مرحله جراحی جداگانه دارد |
| LATN | ابتدا فیکساتور خارجی، سپس نیل داخلی | درمان شامل مرحله جراحی بعدی برای تثبیت داخلی است |
| نیل مغناطیسی کاملاً داخلی | نیل تلسکوپی داخلی با کنترل خارجی غیرتهاجمی | قطعه عبوری از پوست ندارد؛ این سیستم در حال حاضر در مرکز ما ارائه نمیشود |
در MTN، بخش تنظیمی پس از پایان مرحله طولدهی براساس فرایند مرکز در مطب خارج میشود. منظور از «عدم نیاز به جراحی دوم» همین مرحله است. اگر خارجکردن نیل داخل استخوان در آینده لازم یا برنامهریزی شود، آن کار یک جراحی جداگانه خواهد بود.
یک روش برای همه بهترین نیست. کمتر دیدهشدن دستگاه، قیمت یا ترجیح بیمار نباید جای بررسی ساختار استخوان، محور اندام و الزامات بازتوانی را بگیرد.
مزیتها و محدودیتهای روش MTN
مزیتهای قابلمشاهده و قابلتأیید MTN عبارتاند از:
- نبود فریم خارجی بزرگ در اطراف ساق یا ران؛
- محدودبودن بخش خارجی دستگاه به جزء تنظیمی کوچک؛
- نبود جای چندین پین فیکساتور خارجی؛
- امکان تنظیم مکانیکی تدریجی پس از آموزش؛
- برداشتن بخش تنظیمی در مطب پس از پایان طولدهی؛
- قابلبررسیبودن برای ساق و ران در بیماران منتخب مرکز.
در مقابل، MTN همچنان یک جراحی بزرگ ارتوپدی است. محل خروج بخش پیچ تنظیمی باید مراقبت شود، تنظیم آن به همکاری دقیق بیمار وابسته است و خطای تنظیم یا غیبت در پیگیری میتواند برنامه درمان را مختل کند. میله و پیچها نیز با خطرهای مکانیکی مانند گیرکردن، شلشدن، خمشدن یا شکست مواجهاند.
نبود فیکساتور بزرگ میتواند بعضی دشواریهای لباسپوشیدن، خوابیدن و مراقبت از پینهای متعدد را حذف کند؛ درد هم به واسطه یک جراحی کمتر از LON یا LATN کمتر است، اما این به معنی بدون درد بودن روش MTN نیست. دوره بهبود استخوان با سایر روشها یکسان است چراکه به توانایی بازسازی بدن مربوط است.
فیزیوتراپی بخشی از درمان است
هنگام طولدهی استخوان، عضلات، تاندونها، مفاصل، اعصاب و عروق نیز باید با طول جدید سازگار شوند. این بافتها همیشه با سرعت یکسانی سازگار نمیشوند؛ به همین دلیل محدودیت حرکت مچ یا زانو، کشیدگی عضلات و کوتاهی تاندون از نگرانیهای اصلی درماناند.
در پروتکل فعلی مرکز، فیزیوتراپی سازمانیافته همزمان با شروع مرحله طولدهی انجام میشود و معمولاً دستکم سه جلسه در هفته در نظر گرفته میشود. تعداد جلسات و تمرینهای مجاز براساس سن، محل جراحی، دامنه حرکت و واکنش بافت نرم تغییر میکند.
بیمار نباید شدت تمرین، میزان وزنگذاری یا استفاده از بریس را خودسرانه تغییر دهد. برنامه کامل در صفحه فیزیوتراپی بعد از جراحی افزایش قد توضیح داده شده است.
عوارض MTN و علائم نیازمند اقدام فوری
خطرهای اصلی MTN با دیگر روشهای افزایش طول مشترکاند:
- تأخیر در تشکیل یا مقاومشدن استخوان تازه و جوشنخوردن؛
- جوشخوردن زودهنگام یا رسیدننکردن به طول برنامهریزیشده؛
- سفتی مفصل، کوتاهی عضله یا تاندون و تغییر وضعیت مچ؛
- انحراف محوری یا چرخشی استخوان؛
- عفونت زخم، بخش خارجی یا بافتهای عمقی؛
- تحریک یا آسیب عصب و عروق؛
- مشکلات مکانیکی نیل و پیچها؛
- لخته خون و عوارض عمومی جراحی و بیهوشی؛
- نیاز به توقف طولدهی، درمان تکمیلی یا جراحی مجدد.
درد شدید یا روبهافزایش، تورم سفت ساق، بیحسی یا ضعف جدید، سردی یا تغییر رنگ پا، قرمزی منتشر یا ترشح چرکی زخم و تب را تا ویزیت بعدی به تعویق نیندازید. تنگی نفس، درد قفسه سینه یا غش نیازمند ارزیابی اورژانسی است.
شرح کاملتر خطرها و معیارهای مراجعه در صفحه عوارض جراحی افزایش قد در دسترس است.
شواهد علمی و آرشیو مرکز چه چیزی را نشان میدهند؟
مرکز ما گزارش اولیه آرشیو رادیولوژی ۱۴۲ فرد را در روش MTN منتشر کرده است. این مجموعه شامل ۱٬۱۵۸ جلسه تصویربرداری تاریخدار است و ظرفیت مرکز برای مستندسازی روند درمان را نشان میدهد.
ارزش عملی رادیوگرافیهای متوالی این است که روند تشکیل استخوان تازه، راستای اندام و وضعیت ابزار را در طول زمان نشان میدهند. تصمیم درباره سرعت طولدهی یا افزایش وزنگذاری باید با تفسیر همین تصاویر و معاینه همزمان گرفته شود.
هزینه MTN و مسیر ارزیابی
هزینه MTN به محل جراحی، بیمارستان، تجهیزات، خدمات درمانی و وضعیت پرونده بستگی دارد. برای جلوگیری از باقیماندن رقم منقضی در این صفحه، برآورد جاری در صفحه هزینه جراحی افزایش قد ارائه میشود.
برای غربالگری اولیه، سن، قد فعلی، قد هدف، سابقه بیماری یا جراحی پا، عکس ایستاده پاها و رادیوگرافیهای موجود را ارسال کنید. این بررسی مشخص میکند ادامه ارزیابی منطقی است یا نه؛ انتخاب MTN، ساق یا ران و مقدار افزایش پس از معاینه و بررسی تصاویر پزشکی انجام میشود.
برای شروع ارزیابی میتوانید از راههای ارتباطی مرکز استفاده کنید. جراحی و مراحل اصلی ارزیابی توسط دکتر نادر مطلبیزاده، متخصص جراحی استخوان و مفاصل بررسی میشود.
منابع
- مرکز بینالمللی جراحی افزایش قد ایران؛ پروتکل فعلی جراحی افزایش قد
- Google Patents؛ درخواست بینالمللی WO2024127096A1 برای Bone Lengthening Device
- Giorgino و همکاران؛ مرور نظاممند روشها، عوارض و رضایت در جراحی زیبایی افزایش طول اندام، ۲۰۲۵
- Hospital for Special Surgery؛ سازوکار، روشها و بازتوانی جراحی افزایش طول اندام
- Cleveland Clinic؛ مراحل، پیگیری و عوارض جراحی افزایش طول اندام
- مرکز بینالمللی جراحی افزایش قد ایران؛ گزارش اولیه آرشیو رادیولوژی ۱۴۲ فرد با تمرکز بر MTN
بازبین پزشکی: دکتر نادر مطلبیزاده، متخصص جراحی استخوان و مفاصل
سلام. لطفا با شماره مطب تماس بگیرید