فرآیند جراحی افزایش قد با پایان عمل تمام نمیشود. پس از ارزیابی اولیه و آمادهسازی، استخوان در جراحی بهصورت کنترلشده برش داده میشود؛ سپس طولدهی تدریجی، تصویربرداری منظم، فیزیوتراپی و دوره مقاومشدن استخوان تازه ادامه پیدا میکند. برای افزایش حدود شش سانتیمتر، باید برای مسیری چندماهه و در پروتکل فعلی مرکز، حدود یک سال پیگیری و بازتوانی آماده بود.
زمانهای این صفحه میانگین یا برنامه فعلی مرکز هستند. روش جراحی، استخوان هدف، کیفیت تشکیل استخوان، وضعیت مفاصل و بروز عوارض میتوانند برنامه یک بیمار را تغییر دهند.
مراحل جراحی افزایش قد در یک نگاه
| مرحله | اتفاق اصلی | زمان معمول در پروتکل مرکز |
|---|---|---|
| غربالگری و ارزیابی | بررسی مشخصات اولیه، سلامت عمومی، تصاویر پزشکی و آمادگی برای بازتوانی | زمان ثابتی ندارد |
| آمادهسازی | قطع عوامل مخل درمان، آزمایشها و اصلاح مشکلاتی مانند پایینبودن ویتامین D | از حدود دو ماه پیش از عمل |
| جراحی | استئوتومی و قرارگرفتن ابزار متناسب با روش انتخابی | بهطور میانگین حدود سه ساعت |
| بستری و حرکت اولیه | کنترل وضعیت پس از عمل و راهرفتن تحت نظارت با واکر | معمولاً حدود دو روز بستری |
| استراحت اولیه | مراقبت از زخم و انجام حرکتهای مجاز پیش از طولدهی | حدود یک هفته |
| طولدهی استخوان | افزایش تدریجی فاصله استخوان و پایش رادیوگرافی | معمولاً حدود چهار ماه برای شش سانتیمتر |
| مقاومشدن استخوان و بازتوانی | ادامه فیزیوتراپی و محدودیت تحمل وزن تا استحکام کافی استخوان | کل مسیر معمولاً نزدیک به یک سال |
این زمانبندی تضمین نمیکند که هر فرد دقیقاً در موعد مشخص به مرحله بعد برسد. تصمیمهای درمانی باید براساس معاینه و تصاویر همان بیمار گرفته شوند.
غربالگری اولیه با تأیید جراحی تفاوت دارد
در تماس یا ارزیابی اولیه معمولاً سن، قد، وزن، هدف از جراحی، بیماریهای زمینهای و سابقه ارتوپدی پرسیده میشود. این اطلاعات فقط مشخص میکنند که بررسی بیشتر منطقی است یا نه. تأیید نهایی به معاینه، رادیوگرافی و آزمایشهای لازم وابسته است.
بستهبودن صفحات رشد، کیفیت استخوان، محور اندام، وضعیت زانو، مچ و مفصل ران، دامنه حرکت، سلامت اعصاب و عروق و توانایی فرد برای پیگیری درمان بررسی میشوند. بیماری کنترلنشده، عفونت فعال، کیفیت نامناسب استخوان، محدودیت شدید مفصل یا ناتوانی در انجام فیزیوتراپی میتواند جراحی را به تعویق بیندازد یا مانع آن شود.
«در ارزیابی دکتر مطلبیزاده، عدد قد یا سن بهتنهایی برای تأیید جراحی کافی نیست. کیفیت استخوان، محور اندام، وضعیت مفاصل، دامنه حرکت، اعصاب و عروق و توانایی فرد برای طیکردن فیزیوتراپی و پیگیری یکساله در تصمیم نهایی دخالت دارند. ارزیابی آنلاین فقط غربالگری اولیه است.»
سن و قد نیز تنها بخشی از غربالگری هستند. حدود تعیینشده مرکز استاندارد پزشکی یکسانی برای تمام مراکز محسوب نمیشوند. جزئیات این موضوع در صفحه محدودیت سنی جراحی افزایش قد توضیح داده شده است.
هدف، انتظارات و توانایی فرد برای تحمل یک درمان طولانی نیز اهمیت دارند. اگر در این ارزیابی نگرانی مشخصی درباره سلامت روان یا انتظار غیرواقعبینانه وجود داشته باشد، بررسی تخصصی بیشتر ممکن است لازم شود؛ چنین ارزیابیای نباید صرفاً یک تأیید اداری تلقی شود.
آمادهسازی پیش از جراحی
طبق پروتکل فعلی مرکز، مصرف سیگار، قلیان و دیگر فرآوردههای نیکوتینی و نوشیدنیهای الکلی باید از دو ماه پیش از جراحی متوقف شود. افرادی که کفش پاشنهبلند میپوشند نیز در این بازه باید استفاده از آن را کنار بگذارند. زمانبندی دوماهه، پروتکل داخلی مرکز است و جایگزین توصیه فردی پزشک نمیشود.
نیکوتین خونرسانی و ترمیم استخوان را مختل میکند و احتمال جوشنخوردن استخوان را افزایش میدهد. پایینبودن ویتامین D نیز از عوامل مرتبط با اختلال جوشخوردن استخوان است.اطلاعات AAOS درباره جوشنخوردن استخوان
در ارزیابیهای پیش از عمل مرکز، سطح ویتامین D بسیاری از داوطلبان پایینتر از حد مورد قبول پروتکل بوده است. در این وضعیت، نتیجه آزمایش پیش از جراحی اصلاح و دوباره ارزیابی میشود؛ حد آزمایشگاهی و برنامه مکمل براساس پرونده هر فرد تعیین میشود.
داروهای نسخهای، مسکنها، مکملها و سابقه حساسیت باید در اختیار تیم درمان و متخصص بیهوشی قرار گیرند. هیچ دارویی را فقط براساس مطالب اینترنتی قطع یا شروع نکنید.
انتخاب روش جراحی
بخش فنی جراحی به روش انتخابشده بستگی دارد. در روش MTN از نیل داخل استخوان همراه با بخش تنظیمی خارجی محدود استفاده میشود. روش LON نیل داخلی را با فیکساتور خارجی در دوره طولدهی ترکیب میکند. در روش LATN طولدهی با فیکساتور خارجی انجام میشود و سپس نیل داخلی در مرحله دیگری قرار میگیرد.
انتخاب میان این روشها فقط با ترجیح بیمار یا جدیدتر بودن ابزار انجام نمیشود. ساق یا ران، شکل و قطر استخوان، محور پا، وضعیت مفاصل و بافت نرم، امکان استفاده از فیکساتور خارجی و نیاز احتمالی به جراحی دوم در تصمیم نقش دارند.
پیش از ثبت نوبت باید روشن باشد که کدام استخوان و روش پیشنهاد شده، آیا برنامه یکمرحلهای یا چندمرحلهای است و چه عواملی میتوانند این تصمیم را تغییر دهند.
در روز عمل چه اتفاقی میافتد؟
پس از پذیرش و ارزیابی نهایی، نوع بیهوشی با توجه به عمل و شرایط فرد توسط تیم بیهوشی تعیین میشود. جراح روی استخوان ساق یا ران یک برش کنترلشده به نام استئوتومی ایجاد میکند و ابزار تثبیت متناسب با روش انتخابی را قرار میدهد.
طبق اطلاعات تأییدشده مرکز، زمان عمل بهطور میانگین حدود سه ساعت است. در حدود یک درصد از جراحیهای ران ممکن است شرایط فنی به انجام جراحی در دو مرحله منجر شود. این درصد، داده داخلی مرکز است و احتمال فردی بیمار را پیشبینی نمیکند.
پس از عمل، درد، گردش خون اندام، حس و حرکت پا، زخم و وضعیت عمومی بیمار پایش میشوند. هیچ برنامه کنترل دردی نمیتواند بیدردبودن کامل را تضمین کند و نوع درمان باید با توجه به شرایط پزشکی هر فرد انتخاب شود.
بستری و راهرفتن با واکر
بیمار در پروتکل معمول مرکز حدود دو روز در بیمارستان میماند. مدت بستری میتواند به نوع جراحی، درد، وضعیت زخم، توانایی جابهجایی و نظر تیم درمان وابسته باشد.
از روز بعد از جراحی، در صورت تأیید تیم پزشکی، راهرفتن با واکر آغاز میشود. این اقدام باید زیر نظر و با رعایت محدودیت تعیینشده برای تحمل وزن انجام شود. توانایی برداشتن چند قدم با واکر به معنی جوشخوردن استخوان یا مجازبودن تحمل وزن کامل نیست.
«راهرفتن با واکر از روز بعد از عمل و معمولا به مدت ۸ ماه ادامه خواهد داشت و ۴ ماه دیگر باید از عصای زیربغل استفاده شود. عبور از واکر به عصا و کنارگذاشتن وسیله کمکی را با رادیوگرافی و وضعیت مفاصل و عضلات به طور دقیق تعیین میکنیم، نه فقط با گذشت زمان.»
پیش از ترخیص، بیمار باید شیوه جابهجایی ایمن، استفاده از واکر، مراقبت از زخم یا اجزای خارجی وسیله، محدودیت تحمل وزن و راه ارتباطی با تیم درمان را بداند.
آغاز طولدهی استخوان
پس از ترخیص، یک دوره استراحت اولیه حدود هفتروزه در نظر گرفته میشود. استراحت در این دوره به معنی بیحرکتی کامل نیست؛ بیمار فقط حرکتها و جابهجاییهایی را انجام میدهد که تیم درمان مجاز دانسته است.
در صورت مناسببودن وضعیت زخم و معاینه، طولدهی پس از این دوره آغاز میشود. سرعت معمول در پروتکل مرکز حدود ۰٫۶ میلیمتر در روز است، اما این عدد نسخه ثابت برای همه بیماران نیست. ممکن است با توجه به رادیوگرافی، درد، وضعیت عصب، دامنه حرکت و کیفیت تشکیل استخوان سرعت را کاهش دهیم یا طولدهی را موقتاً متوقف کنیم.
شیوه و دفعات تنظیم وسیله به روش جراحی و برنامه فردی بستگی دارد. بیمار نباید سرعت یا تعداد تنظیمها را خودسرانه تغییر دهد.
برای رسیدن به حدود شش سانتیمتر، مرحله طولدهی معمولاً نزدیک به چهار ماه زمان میبرد. توقفهای موقت، کندشدن سرعت یا محدودیت بافت نرم میتوانند این مدت را بیشتر کنند.
رادیوگرافی و فیزیوتراپی بخشی از درماناند
تصاویر دورهای نشان میدهند استخوان تازه با چه کیفیتی تشکیل شده، راستای اندام حفظ شده است یا نه و ادامه طولدهی با چه سرعتی ایمنتر است. معاینه مفاصل، عضلات و عصبها نیز باید همزمان انجام شود؛ تصمیم فقط با اندازهگیری فاصله استخوان در تصویر گرفته نمیشود.
مرکز گزارشی اولیه از آرشیو رادیولوژی ۱۴۲ بیمار با تمرکز بر MTN منتشر کرده است که ماهیت پیگیری تصویربرداری در این مسیر را نشان میدهد. این آرشیو، مطالعه نتیجه درمان یا مدرکی برای اثبات درصد موفقیت و برتری یک روش نیست.
در پروتکل مرکز، فیزیوتراپی سازمانیافته همزمان با آغاز طولدهی پس از دوره استراحت اولیه شروع میشود. حرکتهای مجاز بیمارستانی و آموزش استفاده از واکر از قبل آغاز شدهاند، اما با برنامه کامل فیزیوتراپی یکسان نیستند.
برنامه بازتوانی براساس دامنه حرکت، وضعیت عضلات، تورم، درد، روش جراحی و محدودیت تحمل وزن تنظیم میشود. هدف آن حفظ حرکت مفاصل، کاهش کوتاهی عضلات و تاندونها، فعالکردن عضلات و آموزش راهرفتن ایمن است. برنامهای که فقط براساس سن یا یک فهرست ثابت تمرین تعیین شود، پاسخگوی تفاوت بیماران نیست. جزئیات بیشتر در صفحه فیزیوتراپی پس از جراحی افزایش قد آمده است.
پایان طولدهی، پایان درمان نیست
پس از رسیدن به طول مورد تأیید، تنظیم وسیله متوقف میشود؛ استخوان تازه هنوز برای معدنی و مقاومشدن به زمان نیاز دارد. این مرحله «تثبیت» یا «کنسولیدیشن» نام دارد. فیزیوتراپی، رادیوگرافی و محدودیت تحمل وزن در این دوره ادامه پیدا میکنند.توضیحات Cleveland Clinic درباره مراحل افزایش طول
طبق پروتکل فعلی مرکز، استفاده از واکر تا حدود هشت ماه ادامه دارد و پس از آن بیمار حدود چهار ماه از عصای زیربغل استفاده میکند. این زمانها به معنی تغییر خودکار وسیله در یک تاریخ مشخص نیستند. عبور از واکر به عصا و کنارگذاشتن وسیله کمکی به استحکام استخوان در رادیوگرافی، روش جراحی، راستای اندام و وضعیت عضلات و مفاصل وابسته است.
واردکردن وزن بیشتر از مقدار مجاز میتواند به ابزار یا استخوان تازه آسیب برساند. منابع تخصصی نیز بر رعایت دستور جراح درباره تحمل وزن و ادامه تمرین برای پیشگیری از سفتی مفصل تأکید دارند.راهنمای HSS درباره جراحی افزایش قد
چه علائمی به پیگیری فوری نیاز دارند؟
وجود مقداری درد، تورم و محدودیت حرکت پس از جراحی قابلانتظار است، اما شدت و روند تغییر آنها اهمیت دارد. در صورت مشاهده هرکدام از موارد زیر منتظر ویزیت برنامهریزیشده نمانید:
- درد شدید، نامتناسب یا روبهافزایش همراه با تورم سفت، بیحسی یا ضعف جدید
- تب، ترشح کدر یا چرکی و قرمزی روبهگسترش اطراف زخم یا محل پین
- تورم ناگهانی یک پا یا درد جدید ساق
- سردشدن، تغییر رنگ پا یا کاهش محسوس حس و حرکت
- تنگی نفس، درد قفسه سینه، سرفه خونی یا کاهش سطح هوشیاری
- شلشدن، شکستگی یا اختلال در عملکرد وسیله
در علائم شدید باید فوراً از خدمات اورژانسی محل زندگی کمک گرفت. توضیحات کاملتر در صفحه عوارض و ریسکهای جراحی افزایش قد در دسترس است.
پیش از ثبت نوبت چه چیزهایی باید روشن باشند؟
پیش از تصمیم نهایی، فقط درباره تعداد سانتیمتر سؤال نکنید. روش و محل جراحی، مدت احتمالی اقامت، محدودیت تحمل وزن، برنامه فیزیوتراپی و تصویربرداری، دسترسی به تیم درمان در وضعیت اضطراری و احتمال نیاز به اقدام پیشبینینشده باید روشن باشند.
همچنین برای رفتوآمد با واکر، کمک در کارهای روزانه، محل مناسب اقامت، مرخصی از کار یا تحصیل و هزینههای پیگیری برنامه داشته باشید. ناتوانی در ادامه تصویربرداری و فیزیوتراپی میتواند ایمنی کل درمان را مختل کند.
اگر پس از شناخت مراحل، محدودیتها و عوارض همچنان قصد بررسی جراحی را دارید، میتوانید از بخش غربالگری در صفحه جراحی افزایش قد استفاده کنید. نتیجه غربالگری، تأیید پزشکی یا تضمین امکان جراحی نیست.
این صفحه از نظر پزشکی توسط دکتر نادر مطلبیزاده، متخصص جراحی استخوان و مفاصل، بازبینی شده است. اطلاعات آن برای آموزش عمومی تهیه شده و جایگزین معاینه، بررسی تصاویر پزشکی یا توصیه متناسب با پرونده هر فرد نیست.
شفافیت محتوای پزشکی: این وبسایت متعلق به مرکزی است که خدمات جراحی معرفیشده را ارائه میدهد و ممکن است از مراجعه بیماران منفعت تجاری داشته باشد. شیوه انتخاب منابع، بازبینی پزشکی و اعلام تعارض منافع در سیاست تحریریه و بازبینی پزشکی توضیح داده شده است.
منابع
- Hospital for Special Surgery؛ پرسشهای متداول جراحی افزایش قد
- Cleveland Clinic؛ مراحل و دوره بهبود جراحی افزایش طول اندام
- مرور نظاممند سال ۲۰۲۵ درباره روشها و عوارض افزایش طول زیبایی اندام
- American Academy of Orthopaedic Surgeons؛ عوامل مؤثر بر جوشنخوردن استخوان
- AAOS؛ علائم سندرم کمپارتمان
- CDC؛ علائم عفونت محل جراحی
- NHS؛ علائم ترومبوز و آمبولی ریه
- مرکز بینالمللی جراحی افزایش قد ایران؛ پروتکل و روشهای جراحی افزایش قد
- مرکز بینالمللی جراحی افزایش قد ایران؛ فیزیوتراپی پس از جراحی
سلام ، آیا امکان عمل همزمان زانوی پرانتزی و افزایش قد وجود داره ؟