درد پشت جناغ یا بخش میانی قفسه سینه میتواند از عضلات، غضروفها و استخوانهای دیواره قفسه سینه منشأ بگیرد؛ اما بیماریهای قلب، ریه، مری و معده نیز میتوانند در همین ناحیه احساس شوند. محل یا شکل درد بهتنهایی برای تشخیص علت کافی نیست.
اگر درد تازه یا ناگهانی با احساس فشار، سنگینی یا فشردگی قفسه سینه، انتشار به بازو، پشت، گردن یا فک، تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع، گیجی یا غش همراه است، با اورژانس محل زندگی خود تماس بگیرید. خودتان رانندگی نکنید و منتظر نمانید تا مشخص شود درد خودبهخود برطرف میشود.
آیا جناق سینه همان قفسه سینه است؟
جناغ یا استرنوم، استخوان تختی در قسمت میانی و جلوی قفسه سینه است. دندهها از طریق غضروفها به آن متصل میشوند. قفسه سینه ساختار گستردهتری است که جناغ، دندهها، مهرههای سینهای، عضلات و بافتهای اطراف را در بر میگیرد و از قلب و ریهها محافظت میکند.
بنابراین «درد جناق سینه» معمولاً به درد جلوی سینه یا پشت استخوان جناغ اشاره دارد؛ درحالیکه درد قفسه سینه میتواند در مرکز، دو طرف، پشت یا زیر دندهها احساس شود. درد اندامهای داخلی نیز ممکن است به این نواحی انتشار پیدا کند.
الگوی درد چه اطلاعاتی به پزشک میدهد؟
ویژگیهای درد به محدودکردن علتهای احتمالی کمک میکنند، اما هیچیک بهتنهایی تشخیص قطعی ایجاد نمیکنند.
| الگوی درد یا علائم همراه | علتهایی که باید بررسی شوند | اقدام مناسب |
|---|---|---|
| فشار، سنگینی یا فشردگی، بهویژه هنگام فعالیت یا همراه با انتشار درد | کاهش خونرسانی قلب، آنژین یا حمله قلبی | درد تازه، شدید، هنگام استراحت یا همراه با علائم عمومی نیازمند ارزیابی اورژانسی است |
| درد موضعی که با حرکت بالاتنه، سرفه، تنفس عمیق یا لمس بیشتر میشود | کشیدگی عضله، التهاب غضروف دنده یا آسیب دیواره قفسه سینه | در صورت نبود علائم خطر، معاینه غیراورژانسی یا زودهنگام لازم است |
| درد تیز همراه با تنگی نفس ناگهانی یا سرفه خونی | آمبولی ریه، پنوموتوراکس یا بیماری پرده ریه | ارزیابی فوری اورژانسی |
| درد ناگهانی و بسیار شدید در سینه یا پشت | پارگی لایه داخلی آئورت و سایر مشکلات عروقی | تماس فوری با اورژانس |
| سوزش پشت جناغ پس از غذا یا هنگام درازکشیدن، همراه با برگشت محتویات معده | رفلاکس معده به مری | اگر درد تازه یا شبیه فشار قلبی است، ابتدا علت قلبی باید بررسی شود |
| تپش قلب، تنفس سریع، لرزش، گزگز و ترس شدید | حمله پانیک یا اضطراب؛ همچنین بعضی بیماریهای جسمی | اولین حمله یا الگوی متفاوت نباید بدون ارزیابی به اضطراب نسبت داده شود |
قابلتحریکبودن درد با فشار دست، احتمال منشأ دیواره قفسه سینه را بیشتر میکند، اما بیماری قلبی را با اطمینان کنار نمیگذارد. سن پایین، سمت راستبودن درد یا خفیفبودن آن نیز دلیل کافی برای بیخطر دانستن علامت نیست.
بیشترشدن درد با فشار روی جناغ یا حرکت بالاتنه، احتمال منشأ عضلانیاسکلتی را مطرح میکند؛ اما این یافته بهتنهایی برای کنارگذاشتن علت قلبی یا ریوی کافی نیست. اگر الگوی درد تازه یا غیرمعمول باشد، ابتدا باید علتهای مهمتر بررسی شوند.
دردهای عضلانیاسکلتی اطراف جناغ
التهاب محل اتصال دنده به جناغ
کوستوکندریت، التهاب غضروفهایی است که دندهها را به جناغ متصل میکنند. درد معمولاً در جلوی قفسه سینه احساس میشود و با حرکت بالاتنه، تنفس عمیق، سرفه، درازکشیدن یا فشار روی محل افزایش مییابد. این الگو میتواند شبیه درد قلبی باشد؛ به همین دلیل تشخیص آن پس از بررسی شرح حال، معاینه و کنارگذاشتن علل جدیتر انجام میشود.
وجود تورم مشخص روی محل اتصال دنده و جناغ ممکن است پزشک را به بررسی تشخیصهای دیگری مانند سندرم تیتزه، آسیب یا عفونت هدایت کند.
کشیدگی عضلات و بافتهای دیواره سینه
ورزش سنگین، بلندکردن جسم، حرکات تکراری بالاتنه، سرفه شدید یا وضعیت نامناسب بدن میتواند عضلات بین دندهها یا عضلات جلوی سینه را تحریک کند. درد اغلب پس از حرکت مشخصی شروع میشود و با چرخاندن تنه، حرکت شانه یا انقباض عضله بیشتر میشود.
استراحت نسبی و پرهیز موقت از حرکت تحریککننده میتواند کمککننده باشد، اما درد تازه قفسه سینه نباید صرفاً براساس شروع آن پس از فعالیت، عضلانی تلقی شود.
ضربه، شکستگی دنده یا آسیب جناغ
تصادف، افتادن، برخورد ورزشی یا ضربه مستقیم میتواند به کوفتگی، شکستگی دنده یا آسیب جناغ منجر شود. درد موضعی، حساسیت، کبودی و تشدید درد هنگام نفس عمیق از علائم احتمالیاند.
پس از ضربه شدید، تنگی نفس، تغییر شکل قفسه سینه، سرفه خونی، گیجی، رنگپریدگی یا درد روبهافزایش نیازمند ارزیابی فوری است. محل آسیب را برای آزمایش شکستگی فشار ندهید و از بستن محکم قفسه سینه یا ماساژ آن خودداری کنید.
در ارزیابی ارتوپدی دکتر نادر مطلبیزاده پس از ضربه به قفسه سینه، فقط نقطه درد بررسی نمیشود؛ شدت و مکانیسم ضربه، تنفس بیمار، کبودی یا تغییر شکل، حساسیت دندهها و جناغ و احتمال آسیبهای همراه نیز در تصمیم برای تصویربرداری یا ارجاع اورژانسی اهمیت دارند.
علتهای قلبی و عروقی
آنژین و حمله قلبی
آنژین زمانی ایجاد میشود که خون و اکسیژن کافی به عضله قلب نمیرسد. این ناراحتی اغلب بهصورت فشار، سنگینی یا فشردگی احساس میشود و ممکن است هنگام فعالیت یا فشار روانی ظاهر شود. درد تازه، شدیدتر از قبل، طولانیتر، یا درد هنگام استراحت میتواند نشانه وضعیت ناپایدار و نیازمند ارزیابی فوری باشد.
حمله قلبی همیشه با درد شدید و ناگهانی آغاز نمیشود. بعضی افراد احساس سوءهاضمه، ناراحتی خفیف، تنگی نفس، تهوع، خستگی غیرعادی یا درد فک، پشت و شانه دارند. علائم در زنان، سالمندان و افراد مبتلا به دیابت ممکن است کمتر واضح باشند.
التهاب پرده یا عضله قلب
پریکاردیت، التهاب پرده اطراف قلب، معمولاً درد تیز ایجاد میکند که با نفس عمیق، سرفه یا درازکشیدن تشدید و با نشستن یا خمشدن به جلو کمتر میشود. تب، علائم عفونت اخیر یا تنگی نفس نیز ممکن است وجود داشته باشد.
التهاب عضله قلب نیز میتواند با درد قفسه سینه، تپش قلب، خستگی یا تنگی نفس همراه شود. تشخیص این بیماریها به معاینه، نوار قلب، آزمایش خون و گاهی تصویربرداری نیاز دارد.
پارگی آئورت
پارگی لایه داخلی آئورت وضعیتی نادر اما تهدیدکننده حیات است. درد معمولاً ناگهانی و شدید است و میتواند از سینه به پشت، گردن یا شکم انتشار یابد. غش، تنگی نفس، ضعف یک طرف بدن یا اختلال تکلم از علائم هشدار همراه هستند. این وضعیت باید فوراً در بیمارستان بررسی شود.
علتهای ریوی
آمبولی ریه زمانی رخ میدهد که لختهای مسیر یکی از رگهای ریه را مسدود کند. تنگی نفس ناگهانی، درد تیز قفسه سینه که با دم عمیق بیشتر میشود، تپش قلب، سرفه خونی، احساس سبکی سر یا غش از علائم احتمالیاند. درد یا تورم یکطرفه ساق نیز میتواند نشانه لخته در پا باشد.
پنوموتوراکس یا رویهمخوابیدن بخشی از ریه اغلب با درد ناگهانی یک سمت قفسه سینه و تنگی نفس همراه است. آسیب قفسه سینه و بعضی بیماریهای ریوی میتوانند زمینهساز آن باشند، هرچند گاهی بدون علت آشکار رخ میدهد.
پنومونی و التهاب پرده ریه نیز ممکن است درد وابسته به تنفس ایجاد کنند. همراهی درد با تب، سرفه، خلط یا بدترشدن وضعیت تنفسی نیازمند معاینه پزشکی است.
رفلاکس و علتهای گوارشی
بازگشت محتویات معده به مری میتواند سوزش یا ناراحتی پشت جناغ ایجاد کند. تشدید پس از غذا، احساس مزه ترش یا تلخ در دهان و بدترشدن هنگام درازکشیدن به نفع رفلاکس هستند.
تشابه رفلاکس و درد قلبی باعث میشود نتوان هر درد سوزشی را در خانه به معده نسبت داد. درد جدید، فشارنده یا همراه با تنگی نفس، تعریق، تهوع و انتشار باید ابتدا از نظر علل خطرناک بررسی شود؛ حتی اگر فرد سابقه رفلاکس داشته باشد.
اضطراب و حمله پانیک
حمله پانیک میتواند درد یا فشار قفسه سینه، تپش قلب، تنفس سریع، لرزش، تعریق، سرگیجه، گزگز و ترس شدید ایجاد کند. این علائم واقعیاند و به معنی ساختگیبودن درد نیستند.
بااینحال، اضطراب تشخیصی است که پس از درنظرگرفتن علتهای جسمی مطرح میشود. اولین حمله، درد متفاوت با دفعات قبل یا وجود عوامل خطر قلبی و ریوی، ارزیابی پزشکی را ضروری میکند.
چه زمانی باید فوراً با اورژانس تماس گرفت؟
در صورت مشاهده هرکدام از موارد زیر منتظر نمانید:
- درد یا فشار تازه و شدید در مرکز قفسه سینه
- انتشار درد به بازوها، پشت، گردن، فک یا بالای شکم
- تنگی نفس شدید یا ناگهانی
- تعریق سرد، تهوع، گیجی، غش یا کاهش هوشیاری
- درد ناگهانی و شدید سینه یا پشت
- سرفه خونی یا کبودی و رنگپریدگی پوست و لبها
- درد قفسه سینه همراه با تورم یا درد یکطرفه ساق
- درد پس از ضربه شدید، همراه با مشکل تنفسی
- ضعف ناگهانی، اختلال تکلم یا اختلال دید همراه با درد
فعالیت را متوقف کنید و در وضعیت راحت بنشینید. برای رفتن به بیمارستان رانندگی نکنید و درباره مصرف دارو از راهنمایی اپراتور اورژانس پیروی کنید.
درد قفسه سینه پس از جراحی یا کمتحرکی
جراحی، بستری و محدودیت حرکتی میتوانند احتمال تشکیل لخته و آمبولی ریه را افزایش دهند. درد قفسه سینه پس از عمل، بهخصوص اگر با تنگی نفس ناگهانی، تپش قلب، غش، سرفه خونی یا تورم یک پا همراه باشد، وضعیت مناسبی برای صبرکردن تا ویزیت بعدی نیست.
این هشدار درباره بیماران جراحی اندام تحتانی نیز صدق میکند. در صفحه جراحی افزایش قد و عوارض احتمالی آن نیز درد قفسه سینه و تنگی نفس از علائم نیازمند دریافت فوری خدمات اورژانسی معرفی شدهاند. تماس با مرکز یا ارسال پیام برای جراح جایگزین تماس با اورژانس نیست.
در صورت وجود علائم اورژانسی مانند تنگی نفس، درد قفسه سینه، کاهش هوشیاری، ضعف ناگهانی یا کاهش خونرسانی اندام، تماس با مرکز جایگزین دریافت خدمات اورژانسی نیست.
پزشک چگونه علت درد را بررسی میکند؟
ارزیابی با زمان شروع درد، محل و انتشار آن، ارتباط با فعالیت، تنفس، غذا، حرکت یا لمس و علائم همراه آغاز میشود. سابقه بیماری قلبی و ریوی، فشار خون، دیابت، مصرف دخانیات، ضربه، عفونت اخیر، جراحی و کمتحرکی نیز بر تصمیمگیری اثر میگذارند.
براساس یافتهها، ممکن است نوار قلب، آزمایش خون برای بررسی آسیب عضله قلب، عکس قفسه سینه، اکوکاردیوگرافی یا تصویربرداری عروقی درخواست شود. همه بیماران به همه این آزمایشها نیاز ندارند؛ انتخاب آنها به احتمال هر تشخیص و فوریت وضعیت بستگی دارد.
درمان نیز براساس علت انجام میشود. استفاده خودسرانه از مسکن، داروی معده یا آرامبخش میتواند علائم را موقتاً تغییر دهد، اما بیماری جدی را رد نمیکند. درد تازه یا توضیحدادهنشده باید پیش از شروع درمان خانگی ارزیابی شود.
منابع
- American College of Cardiology؛ راهنمای ارزیابی و تشخیص درد قفسه سینه
- American Heart Association؛ علائم هشدار حمله قلبی
- NHS؛ درد قفسه سینه و علتهای احتمالی
- NHS؛ علائم حمله قلبی و زمان تماس با اورژانس
- NHS؛ التهاب غضروفهای اتصال دنده به جناغ
- NHS؛ علائم آمبولی ریه
- NHS؛ پریکاردیت
- North Tees and Hartlepool NHS Foundation Trust؛ پنوموتوراکس
- British Heart Foundation؛ پارگی آئورت و علائم آن
- NIDDK؛ رفلاکس معده به مری
- NHS؛ علائم حمله پانیک
این صفحه توسط دکتر نادر مطلبی زاده، جراح استخوان و مفاصل (ارتوپدی)، بازبینی پزشکی شده است. شماره نظام پزشکی: ۳۱۳۶۸. حوزهٔ تمرکز: جراحی افزایش قد (Limb Lengthening) و اصلاح ناهنجاریهای اندام.
پروفایل نظام پزشکی
ارجاع علمی: لینک PubMed/ResearchGate
زبانها: فارسی، انگلیسی، عربی
آخرین بازبینی پزشکی: ۱۴۰۵/۰۵/۲۰
اطلاعات این صفحه جنبهٔ آموزشی دارد و جایگزین معاینهٔ فردی نیست.
شفافیت محتوای پزشکی: این مرکز ارائهدهنده خدمات جراحی معرفیشده در همین صفحه است. فرایند انتخاب منابع، بازبینی پزشکی، اصلاح خطاها و نحوه اعلام تعارض منافع در سیاست تحریریه و بازبینی پزشکی توضیح داده شده است.